Γράφει ο Παναγιώτης Κουλουμπής..

Η ανακάλυψη των αρχείων είναι ένα ιστορικό γεγονός από μόνο του.

Η Σύρος ως γνωστόν υπήρξε μια κατ εξοχήν προσφυγομάνα που σε μια δύσκολη περίοδο του Ελληνικού Έθνους περιμάζεψε, περιέθαλψε και έσωσε χιλιάδες Έλληνες πρόσφυγες.

Το σημαντικό δεν είναι αυτό όμως. Το σημαντικό είναι ότι οι πρόσφυγες αυτοί ερχόμενοι στη Σύρο όχι μόνο έσωσαν τις ζωές τους αλλά ευδοκίμησαν, αναγεννήθηκαν και ξανά αυτό-δημιουργήθηκαν κυριολεκτικά μέσα από τις στάχτες και τα συντρίμμια τους, δημιουργώντας μία πόλη θαύμα και μια κοινωνία πρότυπο ανθρωπιάς δημιουργικότητας ομορφιάς σχέσεων και συναισθημάτων και εν τέλη δημιούργησαν ένα πρότυπο που πάνω του στηρίχτηκε σε μεγάλο βαθμό η αναδημιουργία του νέου Ελληνικού κράτους.

Οι πρόσφυγες που ήρθαν στη Σύρο δεν ήταν τυχαίοι. Μπορεί όταν ήρθαν στη Σύρο η εμφάνιση τους να έμοιαζε με φτωχούς ρακένδυτους ταλαιπωρημένους και απεγνωσμένους χωρίς ελπίδα ανθρώπους, στην πραγματικότητα όμως δεν ήταν αυτό ακριβώς. Πρόσφυγες από την Κάσο, τα Ψαρά, τη Χίο και αργότερα και από άλλες πόλεις ήταν άνθρωποι με περιουσίες, επιχειρήσεις, δραστηριότητες εμπορικές αλλά και γεμάτοι από πνεύμα δημιουργικότητας, προοδευτικότητας και σπάνιας δύναμης όχι απλά να συνεχίσουν την ζωή τους στη νέα πατρίδα τους αλλά να αναπτερώσουν και ανοικοδομήσουν αυτά που άφησαν στις ρημαγμένες πατρίδες που ξέφυγαν από τον Τούρκικο ζυγό και θηριωδίες.

Έτσι λοιπόν πέρα της αναγέννησης και του νέου αέρα που έφεραν στο νησί οι ίδιοι αυτοί άνθρωποι ήξεραν πολύ καλά τι σημαίνει πόνος, τι σημαίνει διωγμός, τι σημαίνει προσφυγιά, ξεσπίτωμα, ορφάνια και φτώχια. Μπορεί να πλούτισαν και να δημιούργησαν μια οικονομική, βιομηχανική ναυτιλιακή και τραπεζική επανάσταση στην πόλη που έκτισαν και δημιούργησαν και την ονόμασαν πόλη του Ερμή αλλά δεν ξέχασαν από πού προήρθαν και το σπουδαιότερο με ποιες συνθήκες ήρθαν σε αυτό το νησί.

Έτσι λοιπόν πέρα από τις αξιοθαύμαστες οικονομικές και εμπορικές δραστηριότητες τους ανέπτυξαν ένα σημαντικό και σπουδαίο ανθρωπιστικό έργο που ο βασικός σκοπός του ήταν να βοηθούν όσους δεν είχαν την δύναμη να αντέξουν τις δυσκολίες και τον πόνο της προσφυγιάς.

Σαν πλούσιοι πλέον αναδημιουργημένοι ή καλύτερα αυτοδημιουργημένοι άρχισαν πέρα πολύ γρήγορα να ιδρύουν σωματεία, εταιρείες, συλλόγους και αδελφότητες για να βοηθούν τους άπορους, τους αρρώστους, τους παλαίμαχους γέροντες, τους ορφανούς, και τις νέες ορδές προσφύγων που συνεχώς κατέφθαναν στο νησί.

Υπήρξαν πολλές τέτοιες προπτώσεις άλλες μικρές και ξεχασμένες από τον χρόνο και άλλες μεγάλες και πασίγνωστες που κράτησαν ψηλά τον ανθρωπισμό, την αγάπη και την στοργή στους ανθρώπους, στις οικογένειες και στα παιδιά που είχαν ανάγκη.

Βοήθησαν με χρήματα, με οικονομικές δωρεές, με προικοδοτήσεις, με κληροδοτήματα κτηρίων να γίνουν σχολεία, ιδρύματα, νοσοκομεία.

Μια από αυτές τις σημαντικές Αδελφότητες ήταν και η ΧΙΑΚΗ ΑΔΕΛΦΟΤΗΤΑ ΣΥΡΟΥ. Δημιουργημένη φυσικά από Χιώτες όπως προδιαθέτει να καταλάβει κάποιος από την ονομασία της. Και επίσης θα προσέξατε την τελική λέξη … «ΣΥΡΟΥ»

Γιατί τέτοιες ΧΙΑΚΕΣ ΑΔΕΛΦΟΤΗΤΕΣ θα πρέπει να υπήρξαν και σε αλλά μέρη της Ελλάδος. Γνωρίζουμε σήμερα μία η οποία ακόμα είναι εν ενέργεια. Είναι ο Χιώτικος σύλλογος πολιτισμού και των γραμμάτων με την ονομασία ΧΙΑΚΗ ΑΔΕΛΦΟΤΗΣ ΑΤΤΙΚΟΒΟΙΩΤΙΑΣ "Ο ΚΟΡΑΗΣ" η οποία ιδρύθηκε το 1885 και θεωρείται το αρχαιότερο Χιακό σωματείο της Αττικής.

Στο τέλος του κειμένου αυτού μπορείτε να διαβάσετε εν συντομία την ιστορία της.

Είχα την τύχη και τιμή να μελετήσω το σπάνιο ντοκουμέντο των αρχείων της Χιακής Αδελφότητας Σύρου το οποίο βρίσκεται στην ιδιοκτησία και κατοχή του εξαίρετου και διακεκριμένους συμπολίτη μας και ιδιαίτερα καλού μου φίλου Σταύρου Κοή. Τα αρχεία αυτά περιήλθαν στην κατοχή του από τον πατέρα του ο οποίος ήταν και ένας εκ των τελευταίων μελών του ΔΣ της Αδελφότητας πριν την οριστική διακοπή των δράσεων της.

Η Χιακή Αδελφότητα Σύρου δημιουργήθηκε στις 19 Δεκεμβρίου του 1905 στην Ερμούπολη. Το 1915, μόλις τρία χρόνια από την ενσωμάτωση της Χίου στον εθνικό κορμό, ιδρύεται η Χιακή Αδελφότης.

Ιδρυτές της Αδελφότητας ήταν οι σημαντικότεροι, σπουδαιότεροι και οι πιο εξέχουσες Χιώτες προσωπικότητες που ζούσαν και δραστηριοποιούταν εκείνη την εποχή στην Σύρο.

Μελετώντας με άπειρη προσοχή και συγκίνηση το καταστατικό ανακαλύπτει κανείς πόσο υψηλό για αυτούς τους εξέχοντες συμπολίτες μας και αληθινούς ανθρώπους ήταν το αίσθημα της αλληλοβοηθείας προς τους συμπολίτες τους που είχαν την ανάγκη μιας βοηθείας.

Οι Ιεροί και φιλάνθρωποι σκοποί διαφαίνονται από τις πρώτες παραγράφους του καταστατικού.

Βοήθεια σε άπορους. Έργα πνοής που θα βοηθούν τους Χιώτες διαμένοντες στην Σύρο αλλά και τους απανταχού Χιώτες και φυσικά τους Χιώτες στην πατρίδα τους

Προικοδοτήσεις κοριτσιών υποτροφίες αλλά και διάφορες εκδηλώσεις για την διάδοση της ιστορίας της Χίου, των Χιωτών της διασποράς και της Ιστορίας του Ελληνικού Έθνους.

Οι Χιώτες στην Σύρο γνώριζαν πολύ καλά πόσο σημαντικό σπουδαίο και απολύτως καίριος ήταν ο ρόλος τους στην εξέλιξη του Ελληνικού κράτους.

Η Χιακή Αδελφότητα δραστηριοποιήθηκε ιδιαιτέρα σε προικοδοτήσεις κοριτσιών (κόρες) οι οποίες άνηκαν σε Συριανές οικογένειες καταγόμενες από την Χίο.

Αρκούσε μια αίτηση προς την Αδελφότητα και ακολουθούσε ένα συμβούλιο των μελών του ΔΣ και η «προίκα» δινόταν με τις ευλογίες, την αγάπη και την στοργή της αδελφότητα στο κορίτσι.

Ένα τεράστιο αρχείο τέτοιων αιτήσεων βρέθηκαν στα χαμένα αρχεία που μελέτησα με μεγάλη προσοχή.

Η προσεκτική μελέτη των αιτήσεων, τι γράφουν, τι ζητούν και πως το ζητούν δείχνει ανάγλυφη την εποχή που όλα αυτά διαδραματιζόταν στην Σύρο.

Πολύ σημαντική ήταν και η συμβολή εξεχόντων Χιωτών της Σύρου σε οικονομική αλλά και άλλες «βοήθειες» προς τον Σύλλογο.

Εξέχουσα προσωπικότητα σε αυτές τις βοήθειες υπήρξε ο Χιώτης Επιχειρηματίας. Φιλάνθρωπος και Δήμαρχος Σύρου Βαφειαδάκης αλλά και άλλοι δήμαρχοι.

Η Αδελφότητα τηρούσε σχολαστικά ένα βιβλίο μέσα στο οποίο σημείωνε λεπτομερώς κάθε ενέργεια. Δράση καθώς και τα πρακτικά των συναντήσεων τους.

Η μελέτη αυτού του ΧΕΙΡΟΓΡΑΦΟΥ αποδίδει κυριολεκτικά ΜΙΑ ΑΝΑΓΛΥΦΗ εικόνα της εποχής εκείνης.

Η νοικοκυροσύνη, η απόλυτη διαφάνεια, ο όμορφος Ελληνικός λόγος και γραφή καθώς και οι προσεκτικές αισθητικά ενέργειες αποδεικνύουν το υψηλό επίπεδο παιδείας, πνεύματος αλλά και της ευχαρίστησης των μελών της αδελφότητας να προσφέρουν έργο χωρίς πολλά λόγια, δημοσιότητα και αυτοπροβολές. Ένα έργο θεάρεστο, ανθρώπινο, αγνό με ουσία και ποιότητα.

Η Χιακή Αδελφότητα βοήθησε πάρα πολλούς ανθρώπους.

Το έκανε με σεβασμό στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια χωρίς να διαχωρισμούς η ξεχωρίζοντας τους ανθρώπους σε «δικούς μας και τους άλλους». Χωρίς πολιτικούς η ταξικούς διαχωρισμούς. Όποιος ζητούσε την βοήθεια και είχε πραγματική ανάγκη η Χιακή Αδελφότητα ήταν εκεί να δώσει χέρι βοηθείας. Οικονομικό, ηθικό και ουσιαστικό.

Συνεργάστηκε με πολλά ιδρύματα αναλόγου σκοπού διευρύνοντας με εντυπωσιακό τρόπο την αλληλοβοήθεια.

Διοργάνωσε μοναδικές σε θύμηση και ποιότητα εκδηλώσεις πατριωτισμού και μνήμης της Χιακής ιστορίας.

Αλλά το πιο σπουδαίο έργο της ήταν πως ότι έπραξαν το έκαναν με χαμηλό προφίλ, χωρίς αυτοπροβολές, χωρίς δημοσιότητα, χωρίς διατυμπανισμούς.

Χρησιμοποίησαν την κοινωνική, θεσμική, οικονομική τους επιφάνεια και τις σπουδαίες προσωπικότητες των μελών της για να αποδείξουν ότι η ζωή μπορεί να συνεχίζεται και ας υπάρχουν αντιξοότητες, αγκυλώσεις, αναταραχές και «ιδιοτροπίες».

Αρκεί μια ομάδα ανθρώπων με όραμα, με σκοπό και με αισθήματα σεβασμού και καλοσύνης να εργάζονται για το καλό των συνανθρώπων και συμπολιτών τους.

Αξίζει να γνωρίζετε ή να θυμηθείτε οι παλιότεροι ότι την Παρασκευή 11 Νοεμβρίου του 2011 στο Πνευματικό Κέντρο της Ερμούπολης στη Σύρο πραγματοποιήθηκε μία εκδήλωση, μια πρωτοβουλία αμιγώς ιδιωτική, αφού συνδιοργανώθηκε από την Οινοποιητική Εταιρία και τη συνεργάτιδά της κυκλαδική εταιρία ΠΑΛΑΜΑΡΗΣ ΑΕ και την τότε δημοτική σύμβουλο και πρόεδρο του Δημοτικού Οργανισμού Πρόνοιας-Αλληλεγγύης και Δια Βίου Μάθησης του Δήμου Ερμούπολης Άννα Βαφία, με σκοπό τον εορτασμό της Απελευθέρωσης της Χίου στη Σύρο.

Στην μεταξύ των άλλων έγινε η προβολή ενός θαυμάσιου DVD, που εκπονήθηκε σαν εργασία από του μαθητές της Περιβαλλοντικής Ομάδας του Γυμνασίου Βροντάδου και απέσπασε το 3ο βραβείο από το National Geographic, με το Κούνδουρο να συμμετέχει στην επιτροπή αξιολόγησης.

Όσοι είχαν την τύχη να παρευρεθούν σε εκείνη την εκδήλωση είχαν την ευκαιρία να δοκιμάσουν τα κρασιά της ΑΡΙΟΥΣΙΟΣ ΑΕ, συνοδευμένα από γευστικές, παραδοσιακές προτάσεις, από τη Χίο, τη Σύρο και την Τήνο.

Μια εκδήλωση που δυστυχώς δεν ξαναεπαναλήφθηκε. Η Ομάδα Φιλών Της Ιστορίας Της Σύρου θα κάνει προσπάθειες ώστε μια τέτοια εκδήλωση να επαναληφθεί και να γίνει θεσμός αφού οι δεσμοί μεταξύ Χίου και Σύρου ξεπερνούν απλά τις απλές σχέσεις και τείνουν προς την ΑΔΕΛΦΟΠΟΙΗΣΗ. Άλλη μια προσπάθεια που οι Φίλοι της Ιστορίας Της Σύρου προσπαθούν να πραγματοποιήσουν, πράγμα που σύντομα θα γίνει.

Η Χιακή Αδελφότητα Σύρου δυστυχώς δεν υπάρχει πλέον εδώ και πoλλά πολλά χρόνια.

Είναι κρίμα διότι εκτός από το φιλάνθρωπο έργο της, η Αδελφότητα αυτή ήταν ένας ζωντανός σύνδεσμος μεταξύ της Αδελφής μας Χίου.

Πέραν αυτού, μία από τις πιο μεγάλες δράσεις της ήταν διάφορες εκδηλώσεις και συμμετοχές σε πατριωτικές εκδηλώσεις θύμησης αλλά και το σπουδαιότερο μιας μεγάλης όμορφης περίλαμπρης εορτής θύμησης και φόρου τιμής στους σφαγέντες της Τουρκικής θηριωδίας της καταστροφής της Χίου.

Απομένει μόνο ένα ΠΑΝΕΜΟΡΦΟ μνημείο της Σφαγής της Χίου στον περίβολο της εκκλησιάς της Αναστάσεως στην Σύρο.

Ένα πανέμορφο Μνημείο φόρος τιμής στους Αδελφούς Έλληνες και Αιγαιοπελαγίτες Χιώτες που διωγμένοι από την Χίο από τις σφαγές των Τούρκων ήρθαν στη Σύρο ξεκινώντας και δημιουργώντας τελικά το θαύμα που όλοι γνωρίζουν πλέον ως την πανέμορφη και Αρχοντική Νεοκλασική Ερμούπολη.

Αξίζει να γνωρίζετε επίσης πως την αγιογραφία την έκανε δωρεά ο Νίκος Νομικός ενώ τα υπόλοιπα του μνημείου - βιτρίνα και μάρμαρα - έγιναν με έξοδα του Ναού.

Επίσης και δυστυχώς πολλά χρόνια δεν έχει πραγματοποιηθεί κάποια Εκδηλώσεις Μνήμης των Σφαγών του 1822. Τουλάχιστον εγώ δεν θυμάμαι καμία πρόσφατη.

ΘΑ ΕΠΡΕΠΕ ΚΑΘΕ ΧΡΟΝΟ ΝΑ ΓΙΝΕΤΑΙ ΤΕΤΟΙΑ ΕΚΔΗΛΩΣΗ είτε στις 11 Μαρτίου 1822, όπου έγινε ο ξεσηκωμός του νησιού, είτε τον Απρίλιο που είναι η επέτειος της σφαγής και της αρχής του δράματος των Χιωτών.

ΛΑΟΣ ΠΟΥ ΞΕΧΝΑ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΕΙΝΑΙ ΛΑΟΣ ΠΟΥ ΕΥΚΟΛΑ ΠΑΡΑΠΛΑΝΕΙΤΑΙ και ΥΠΟΤΑΣΣΕΤΑΙ. Μην το ξεχνάτε αυτό συμπολίτες.